Malmö Stadion – opis stadionu historycznego

Jak w skrócie przedstawia się Malmö Stadion?

Malmö Stadion wybudowano z myślą o piłkarskich Mistrzostwach Świata 1958, w podobnej, choć nieco skromniejszej formie, co Nya Ullevi w Göteborgu – został zresztą zaprojektowany przez tych samych architektów i zainaugurowany zaledwie dzień wcześniej.

Obiekt powstał w duchu modernizmu, a jego sylwetkę kształtowały łagodnie wznoszące się i opadające trybuny. Początkowo drugie piętro oraz dach posiadała jedynie trybuna główna, a trybunę po przeciwnej, północnej stronie rozbudowano dopiero w 1988.

Po mundialu głównym użytkownikiem stadionu został Malmö FF – najbardziej utytułowany klub piłkarski w kraju. Grała na nim również reprezentacja Szwecji oraz inne drużyny. W 1991 rekord świata w skoku o tyczce pobił tu słynny Serhij Bubka, a podczas Euro 1992 na Malmö Stadion „odpalił” Duński Dynamit.

W 2009 tuż obok Malmö Stadion wybudowano nową, typowo piłkarską arenę, pierwotnie nazwaną Swedbank Stadion. Wraz z jej powstaniem stary obiekt stracił na znaczeniu i na przełomie 2025 i 2026 roku został rozebrany. W jego miejscu planowana jest budowa nowego, mniejszego stadionu, także o profilu piłkarsko-lekkoatletycznym.

Jak powstał Malmö Stadion?

Pierwsze plany budowy nowego stadionu w Malmö pojawiły się w 1943, jednak z powodu braku porozumienia w sprawie lokalizacji nie zostały zrealizowane. W tym czasie funkcję głównego obiektu sportowego w mieście pełnił Malmö Idrottsplats (Malmö IP), oddany do użytku w 1896.

Impulsem do budowy nowego stadionu była dopiero organizacja piłkarskich Mistrzostw Świata 1958, którą przyznano Szwecji w 1950.

27 kwietnia 1956 władze miasta zatwierdziły budowę nowego stadionu wzdłuż John Ericssons Väg (naprzeciwko Pildammsparken), a 5 czerwca 1956 przewodniczący miejskiej komisji ds. sportu Harald Lindvall dokonał symbolicznego wbicia pierwszej łopaty. Inwestycja kosztowała 8,5 mln koron, a jej głównym wykonawcą była firma Skånska Cementgjuteriet.

Projekt nowego stadionu stworzyła miejscowa pracownia Jaenecke & Samuelson, która zaprojektowała także stadion na mistrzostwa w 1958 w Göteborgu – Nya Ullevi. Obydwa stadiony otrzymały podobną formę, z łagodnie „falującymi” trybunami, przy czym obiekt w Malmö był nieco skromniejszy.

Uroczysta inauguracja nowego Malmö Stadion miała miejsce 28 maja 1958, niedługo przed rozpoczęciem mistrzostw świata. Warto dodać, że Nya Ullevi w Göteborgu miał swoją inaugurację dzień po otwarciu Malmö Stadion.

Jak zmieniał się Malmö Stadion?

Pierwsza modernizacja stadionu miała miejsce dwa lata po otwarciu, w 1960, kiedy obiekt został wyposażony w maszty oświetleniowe. Początkowo jedynie trybuna główna (południowa) posiadała drugie piętro oraz dach – zmieniło się to dopiero w 1988, kiedy drugą kondygnację i zadaszenie dodano również na trybunie północnej. Przed Euro 1992 nieznacznie powiększono także trybuny na łukach.

Jak prezentował się Malmö Stadion?

Stadion wyposażony był w bieżnię lekkoatletyczną, wokół której powstały trybuny o charakterystycznej, sinusoidalnej formie – obniżające się łagodnie w miarę zbliżania się do łuków. Drugą kondygnację oraz zadaszenie posiadały jedynie trybuny wzdłuż boiska.

Pojemność stadionu wynosiła 26,5 tys. widzów. Dużą część widowni stanowiły miejsca stojące – krzesełka znajdowały się tylko na trybunie głównej (południowej) oraz górnym piętrze trybuny północnej. Trybuny częściowo oparto na skarpach, ale w dużej mierze tworzyły je również żelbetowe konstrukcje, wpisujące się w modernistyczną estetykę.

Co znajdowało się w otoczeniu Malmö Stadion?

Grunty, na których wybudowano stadion, zajmowały wcześniej gospodarstwa i majątki ziemskie. Po otwarciu stadionu okolica zaczęła się jednak przeobrażać – oprócz budowy sąsiednich osiedli, powstawały również kolejne obiekty sportowe, które z czasem utworzyły rozległy kompleks, znany pod nazwą Stadionområdet.

Najważniejsze obiekty, obok Malmö Stadion, składające się na kompleks sportowy:

• hala sportowa Baltiska Hallen (otwarta w 1964)
• kryte lodowisko Malmö Isstadion (1968)
• kryte boisko treningowe Kombihallen (1980)
• hala lekkoatletyczna Atleticum z 200-metrową bieżnią (1992)
• Nowy stadion piłkarski (2009)

Kompleks uzupełniały boiska treningowe. W 2021 obok stadionu otwarto również nową szkołę sportową (Malmö Idrottsgrundskola), wraz z którą wybudowano halę treningową.

Stadion oraz cały kompleks położone były w sąsiedztwie Pildammsparken, ponad 2 km na południe od centrum Malmö.

Jakie wydarzenia odbywały się na Malmö Stadion?

Jakie zawody piłkarskie gościł Malmö Stadion?

Mistrzostwa Świata 1958

Nowy stadion w Malmö był jedną z 12 aren, na których rozegrano mecze Mistrzostw Świata 1958. Na stadionie zaplanowane zostały dwa mecze fazy grupowej (Grupa 1) oraz jedno spotkanie ćwierćfinałowe.

Z uwagi na identyczną liczbę punktów uzyskanych przez Irlandię Północną i Czechosłowację w Grupie 1, konieczne było rozegranie dodatkowego meczu o awans, który również odbył się na Malmö Stadion. Łącznie obiekt był więc gospodarzem czterech spotkań mundialu.

Pierwszy mecz na Malmö Stadion odbył się już w pierwszym dniu turnieju, 8 czerwca 1958. Aktualni wówczas mistrzowie świata, RFN, pokonali w nim reprezentację Argentyny 3:1. Było to pierwsze spotkanie w historii nowego stadionu i od razu padł w nim niepobity już później rekord frekwencji obiektu – 31 156 widzów.

Mecze Mistrzostw Świata 1958 rozegrane na Malmö Stadion:

• 8 czerwca 1958: Argentyna – RFN 1:3 (Grupa 1)
• 15 czerwca 1958: RFN – Irlandia Północna 2:2 (Grupa 1)
• 17 czerwca 1958: Irlandia Północna – Czechosłowacja 2:1 pd. (Grupa 1, play-off)
• 19 czerwca 1958: RFN – Jugosławia 1:0 (ćwierćfinał)

Euro 1992

W 1992 gospodarzem piłkarskich mistrzostw Europy była Szwecja (była to ostatnia edycja z ośmioma drużynami). Mecze Euro 1992 rozegrano na czterech obiektach, w tym na Malmö Stadion, gdzie odbyły się trzy spotkania w ramach Grupy 1.

Sensacją turnieju była reprezentacja Danii, która znalazła się na tym turnieju w ostatniej chwili – po wykluczeniu drużyny Jugosławii – i niespodziewanie sięgnęła po mistrzostwo Europy. Zespół, znany jako „Duński Dynamit” i wspierany licznie przez swoich kibiców, rozegrał na Malmö Stadion dwa spotkania, a wygrana z Francją na zakończenie zmagań grupowych dała awans do fazy pucharowej, otwierając drogę po tytuł.

Mecze Euro 1992 rozegrane na Malmö Stadion:

• 11 czerwca 1992: Dania – Anglia 0:0 (Grupa 1)
• 14 czerwca 1992: Francja – Anglia 0:0 (Grupa 1)
• 17 czerwca 1992: Francja – Dania 1:2 (Grupa 1)

Mecze reprezentacji Szwecji

Choć reprezentacja Szwecji nie rozegrała żadnego meczu na Malmö Stadion podczas Mistrzostw Świata 1958 i Euro 1992, to drużyna „Trzech Koron” gościła na tym obiekcie przy wielu innych okazjach, łącznie rozgrywając na nim 27 oficjalnych spotkań – towarzyskich, w ramach Mistrzostw Nordyckich oraz eliminacji do mistrzostw Europy.

Inne wydarzenia

Na Malmö Stadion dwukrotnie rozegrano również finał Pucharu Szwecji (1971 i 1975), a w 2014 obiekt gościł spotkanie o Superpuchar.

Kto był gospodarzem Malmö Stadion?

Po otwarciu stadionu w 1958 gospodarzami obiektu zostały dwa czołowe kluby piłkarskie z miasta, Malmö FF i IFK Malmö FK, które przeniosły się z Malmö Idrottsplats – zlokalizowanego po drugiej stronie Pildammsparken.

Z obiektu korzystali również inni użytkownicy, m.in. kobiecy zespół Malmö FF Dam (późniejszy FC Rosengård), wielokrotny mistrz kraju, oraz utytułowany klub lekkoatletyczny Malmö Allmänna Idrottsförening (MAI), organizator mityngów na stadionie.

Malmö FF

Malmö FF to najbardziej utytułowany klub piłkarski w Szwecji. W okresie występów na Malmö Stadion zdobył 10 tytułów mistrza kraju oraz 9 razy triumfował w Pucharze Szwecji. Ponadto w sezonie 1978/79 dotarł do finału Pucharu Europy, osiągając największy sukces w historii szwedzkiej piłki klubowej na arenie międzynarodowej.

Malmö FF w 1999 wyprowadził się na przebudowany Malmö Idrottsplats, jednak po jednym sezonie powrócił na Malmö Stadion i grał na nim do końca 2008. W 2009 drużyna przeniosła się na nowo wybudowany Swedbank Stadion.

IFK Malmö FK

Zespół IFK Malmö FK w momencie otwarcia nowego Malmö Stadion również występował w Allsvenskan. W sezonie 1960 klub osiągnął swój największy sukces w tych rozgrywkach, zdobywając wicemistrzostwo kraju. W sezonie 1960/61 drużyna dotarła także do ćwierćfinału Pucharu Europy.

W sezonie 1962 IFK Malmö FK spadł jednak z Allsvenskan i już nie powrócił na najwyższy poziom ligowy, grając często na niskich szczeblach rozgrywek. Klub w 1999 (razem z Malmö FF) przeprowadził się na Malmö Idrottsplats, a następnie w latach 2009–2022 ponownie występował na Malmö Stadion.

Jakie wydarzenia lekkoatletyczne miały miejsce na Malmö Stadion?

Wyposażony w bieżnię Malmö Stadion często gościł również zawody lekkoatletyczne, a do najbardziej prestiżowych imprez zaliczał się coroczny mityng MAI-galan, organizowany na stadionie do 2008 przez miejscowy klub lekkoatletyczny MAI.

Rekord świata Serhija Bubki

Jeden z najbardziej zapamiętanych mityngów MAI-galan miał miejsce 5 sierpnia 1991. Publiczność w liczbie blisko 25 tys. wypełniła trybuny po brzegi, a wydarzeniem skupiającym uwagę był występ ukraińskiego (wtedy reprezentującego Związek Radziecki) tyczkarza, Serhija Bubki.

Bubka w okresie poprzedzającym mityng w Malmö co miesiąc bił własny rekord świata o centymetr – w maju 1991 skoczył 6,07 m, w czerwcu 6,08, a w lipcu 6,09. Przed MAI-galan rodziło się więc pytanie, czy tym razem uda się pobić kolejny rekord.

Sportowiec nie zawiódł oczekiwań i na stadionie w Malmö pobił swój rekord o kolejny centymetr – osiągając 6,10 m.

Czy na Malmö Stadion odbyły się lekkoatletyczne mistrzostwa świata?

Lekkoatletycznych mistrzostw świata początkowo nie rozgrywano w formule osobnych zawodów, a ich rolę pełniły igrzyska olimpijskie. Kiedy jednak z programu igrzysk w 1976 w Montrealu usunięto chód na 50 km, światowa federacja lekkoatletyczna (IAAF) postanowiła zorganizować zawody, które nazwano mistrzostwami świata.

Zawody rozegrano 18 września 1976 w Malmö i składały się tylko z jednej konkurencji – chodu na 50 km. Chód odbył się ulicami miasta, a start i meta zlokalizowane były na Malmö Stadion. W imprezie wzięło udział 42 chodziarzy, a zwyciężył Wieniamin Sołdatienko ze Związku Radzieckiego (3:54:40).

W 1980 w Sittard odbyła się kolejna edycja mistrzostw świata, w ramach której ponownie rozegrano wyłącznie konkurencje nieujęte w programie igrzysk olimpijskich. Choć były to zawody organizowane pod egidą IAAF, z uwagi na nietypowy, bardzo ograniczony charakter imprezy, nie są one uznawane za „właściwe” mistrzostwa świata.

Pierwsza edycja mistrzostw świata we wszystkich konkurencjach odbyła się dopiero w 1983 w Helsinkach.

Lekkoatletyczne mistrzostwa Szwecji

Na Malmö Stadion czterokrotnie odbyły się seniorskie mistrzostwa Szwecji w lekkiej atletyce: w latach 1964, 1968, 1979 i 2009. Stadion gościł także krajowe mistrzostwa lekkoatletyczne w sztafetach (1959, 1968, 1971, 1982 i 1989) oraz drużynowe (1982, 1987, 1992 i 2019).

W maju 2024 na stadionie odbyły się również lekkoatletyczne mistrzostwa krajów nordyckich.

Jakie zawody żużlowe miały miejsce na Malmö Stadion?

15 września 1961 na Malmö Stadion rozegrano finał indywidualnych mistrzostw świata na żużlu. Był to pierwszy raz, kiedy te zawody odbyły się poza Wembley. Na podium stanęło trzech zawodników ze Szwecji, a zwycięzcą został Ove Fundin.

Na stadionie odbył się również finał drużynowych mistrzostw świata (1967) oraz finał mistrzostw świata par (1970).

Rozgrywanie zawodów żużlowych na stadionie było możliwe przed instalacją bieżni o nawierzchni poliuretanowej. W 1974 we wschodniej części miasta otwarto Malmö Motorstadion, który przejął rolę głównej areny żużlowej.

Czy na Malmö Stadion odbywały się koncerty?

Stadion był również areną koncertów muzycznych, w których mogło uczestniczyć do 40 tys. osób. Występowali tu m.in. Ozzy Osbourne, Elton John, Dolly Parton, Eagles, Kiss oraz Rod Stewart.

Kiedy zamknięto Malmö Stadion?

Kiedy powstał nowy stadion w Malmö?

Malmö FF od pewnego czasu nosiło się z zamiarem wyprowadzki z Malmö Stadion. Pierwszą próbę podjęto pod koniec XX wieku, kiedy z inicjatywy klubu przebudowano stary Malmö Idrottsplats. Drużyna przeprowadziła się na obiekt po zakończeniu jego renowacji w 1999, jednak już po jednym sezonie wróciła na Malmö Stadion.

Do tematu powrócono po tym, jak w 2004 (po 15 latach przerwy) Malmö FF zdobyło tytuł mistrzowski. W inwestycji postanowiło pomóc miasto, a pod uwagę brano różne scenariusze – modernizację dotychczasowego Malmö Stadion, budowę nowego obiektu w jego miejscu bądź w zupełnie innej lokalizacji.

Ostatecznie pod koniec 2005 zdecydowano się na budowę zupełnie nowego stadionu tuż obok Malmö Stadion – za jego południową trybuną, w miejsce znajdujących się tam boisk treningowych.

Nowoczesny, typowo piłkarski stadion powstał w latach 2007–2009, a jego inauguracja miała miejsce 13 kwietnia 2009. Nowy obiekt otrzymał komercyjną nazwę Swedbank Stadion – pod koniec 2019 ogłoszono nową: Eleda Stadion.

Kiedy Malmö Stadion został rozebrany?

Po otwarciu nowego stadionu, stary obiekt stracił na znaczeniu. Już w 2015 miasto podjęło decyzję w sprawie jego rozbiórki, choć od tego momentu stadion przetrwał jeszcze przez dekadę.

W miejsce dotychczasowego obiektu ma powstać mniejszy stadion piłkarsko-lekkoatletyczny z zadaszonymi trybunami o pojemności 8 tys. widzów. W maju 2025 wybrano zwycięski projekt nowej areny, której autorem jest studio C.F. Møller Architects (we współpracy z Elding Oscarson Architects oraz DIFK).

27 września 2025 odbyło się pożegnanie starego stadionu, podczas którego udostępniono go mieszkańcom do zwiedzania. 8 października 2025 zorganizowano podobne wydarzenie dla dzieci z klubu lekkoatletycznego MAI.

15 listopada 2025 na stadionie rozegrano ostatni mecz – sparing pomiędzy drużyną Malmö FF do lat 19, a zespołem złożonym z zawodników z pozostałych klubów z miasta (Stadslaget), który wygrał to spotkanie 3:2.

Jeszcze w tym samym miesiącu rozpoczęła się rozbiórka starego stadionu, której zakończenie przewidziano na lato 2026. Następnie ma ruszyć budowa nowego obiektu, planowanego do ukończenia w 2029.

Przed rozpoczęciem rozbiórki zadecydowano o zachowaniu dwóch dużych, abstrakcyjnych murali, znajdujących się na betonowych ścianach trybuny głównej. Murale, autorstwa miejscowego artysty Karla Otto Helmera Hulténa, znanego bardziej jako CO Hultén, mają zostać przeniesione w inne miejsce.