Tsentralnyi Stadion Profsoyuzov – opis stadionu historycznego

Jak w skrócie przedstawia się Centralny Stadion Profsojuzów?

Centralny Stadion Profsojuzów (czyli Związków Zawodowych) powstał w okresie międzywojennym. Początkowo nie był to nawet największy stadion w mieście, ale znajdował się blisko centrum i oprócz bieżni posiadał także tor kolarski.

Stadion został poważnie zniszczony w trakcie II wojny światowej. Po wojnie odtworzono go w ciekawym, neoklasycystycznym stylu, z licznymi ozdobami w postaci kolumn czy rzeźb. Kolejne modernizacje, przeprowadzone w latach 60. i 80., spowodowały utratę tych walorów, choć obiekt znacząco zwiększył swoją pojemność.

Gospodarzem stadionu był klub piłkarski Fakel, który notował epizody na najwyższym poziomie rozgrywkowym ZSRR i Rosji. Drużyna cieszyła się dużym zainteresowaniem kibiców i wysokimi frekwencjami. Poza meczami piłkarskimi na stadionie organizowano także rozmaite festiwale, obchody i inne wydarzenia.

W XXI wieku stan stadionu coraz bardziej się pogarszał, choć jeszcze w 2010 udało się na nim zorganizować – jedyny raz w historii – mecz towarzyski reprezentacji Rosji.

W 2023 obiekt przejęły władze obwodu, z zamiarem przeprowadzenia gruntownej renowacji. Ostatecznie zapadła decyzja o rozbiórce i budowie w tym samym miejscu od podstaw nowoczesnej, typowo piłkarskiej areny na 25 tys. widzów.

Prace rozbiórkowe rozpoczęły się pod koniec 2025 i mają potrwać do wiosny 2026 – wtedy powinna ruszyć budowa nowego stadionu.

Jak powstał Centralny Stadion Profsojuzów?

Stadion w Woroneżu powstał w miejsce dawnego Placu Siennego. We wrześniu 1927 Rada Miasta podjęła uchwałę przekazującą ten teren miejskiej radzie kultury fizycznej pod budowę nowej areny.

Plac Sienny był zlokalizowany tuż obok Placu Kadetów (obecnie mieści się tam Park Orlionok), na którym rozgrywano w Woroneżu pierwsze mecze piłkarskie.

Za inwestycję odpowiadała obwodowa rada związków zawodowych (OSPS), która została właścicielem stadionu – stąd w początkowych latach obiekt był znany jako stadion OSPS.

Boisko było gotowe do rozgrywania meczów w 1929. W sierpniu 1930 obiekt gościł niemiecką drużynę robotniczą Kampfgemeinschaft für rote Sporteinheit. Budowa trwała jednak dłużej niż zakładano i stadion był w pełni gotowy dopiero w 1934.

Uroczyste otwarcie stadionu zorganizowano 12 czerwca 1934, a na inaugurację rozegrano towarzyski mecz pomiędzy woroneskimi drużynami Dynamo i Awiaczast, zakończony wynikiem 6:3.

Przed inauguracją obiektu, w 1932 na północy miasta otwarto stadion Dynamo, który wówczas był większy od stadionu OSPS.

Jak zmieniały się nazwy Centralnego Stadionu Profsojuzów?

Nazwę stadionu („OSPS”) już w 1936 zmieniono na „Piszczewik”. Po wojnie wprowadzano kolejne zmiany: w latach 1953–1958 obiekt nosił nazwę „Znamia”, następnie „Trud”, a w 1973 ostatecznie przemianowano go na „Centralny Stadion Profsojuzów”, na cześć związków zawodowych, do których przez długie lata należał.

Jak Centralny Stadion Profsojuzów prezentował się przed II wojną światową?

Przed wojną obiekt wyposażony był w bieżnię lekkoatletyczną, którą otaczał wyprofilowany tor kolarski. Charakterystycznym elementem krajobrazu była stojąca tuż obok wieża ciśnień projektu Szuchowa, wzniesiona w 1916. Wieża mierzyła 25,6 m i była największą tego typu konstrukcją, jaka kiedykolwiek powstała.

Jak na losy Centralnego Stadionu Profsojuzów wpłynęła II wojna światowa?

W trakcie II wojny światowej Woroneż był areną zaciętych walk. Wojska niemieckie dotarły do miasta latem 1942 i opanowały jego zachodnią część. Po radzieckiej kontrofensywie, w styczniu 1943 miasto zostało wyzwolone.

Niemcom nigdy nie udało się opanować całego Woroneża, który stanowił najdalszy punkt ich postępów na tym odcinku frontu. Intensywne walki spowodowały jednak zniszczenie ponad 90% zabudowy – w tym stadionu i pobliskiej wieży ciśnień.

Jak odbudowano Centralny Stadion Profsojuzów ze zniszczeń wojennych?

Stadion odbudowano ze zniszczeń wojennych w latach 1949–1954. W trakcie tych prac zlikwidowano tor kolarski i wybudowano nowe trybuny, które mogły pomieścić 10 tys. widzów.

Obiekt odbudowano w monumentalnej, neoklasycystycznej formie. Budynek zdobiły rzeźby i kolumnady, a przy wejściu od ul. Studenckiej postawiono bramę w postaci wysokiego łuku. Stadion wyposażono też w maszty oświetleniowe.

Jak zmienił się Centralny Stadion Profsojuzów w latach 60. XX wieku?

Kolejna przebudowa miała miejsce w latach 1962–1965. Wzdłuż boiska powstały większe trybuny, a pojemność stadionu wzrosła do 32 tys. miejsc. Trybuna główna otrzymała także metalowe zadaszenie. Stadion stracił wówczas jednak swój oryginalny, neoklasycystyczny charakter.

Jak zmienił się Centralny Stadion Profsojuzów w latach 80. XX wieku?

Kolejną dużą przebudowę zapoczątkowano w 1984. W ciągu kilku lat wybudowano nowe trybuny na łukach, rozbudowano wschodnią trybunę o drugie piętro i od podstaw wybudowano zachodnią (główną) trybunę, która otrzymała podobny kształt, co trybuna wschodnia, z nadbudowaną drugą kondygnacją.

Przebudowa po kilku latach zwolniła. Do 1991 wykonano ok. 90% planowanych prac. Pomimo realizacji głównych założeń, projekt nigdy nie został całkowicie zakończony.

Jak prezentował się Centralny Stadion Profsojuzów pod koniec istnienia?

W formie uzyskanej po przebudowie z lat 80., z dolnym pierścieniem trybun dookoła bieżni oraz drugim piętrem po bokach boiska, obiekt przetrwał aż do czasu likwidacji. W XXI wieku prowadzono jeszcze różne prace remontowe (m.in. montaż plastikowych krzesełek).

Pod koniec istnienia pojemność stadionu wynosiła ok. 32 tys. widzów. Z powodów technicznych, drugie piętro trybun często było wyłączone z eksploatacji. W narożnikach stały cztery maszty o wysokości 58 m, które dostarczały światło o natężeniu 1300 luksów. Od września 2002 na stadionie działało muzeum sportu.

Gdzie znajdował się Centralny Stadion Profsojuzów?

Stadion znajdował się przy ul. Studenckiej, obok Parku Orlionok, blisko głównej stacji kolejowej w Woroneżu i niedaleko centrum miasta. Tuż za wschodnią trybuną mieściła się hala sportowa, a za południowym łukiem charakterystyczny budynek Centrum Biznesu „Premier”, oddany do użytku w 2012.

Jakie wydarzenia miały miejsce na Centralnym Stadionie Profsojuzów?

Głównym użytkownikiem stadionu był założony w 1947 klub piłkarski Fakel Woroneż, kilkukrotny uczestnik rozgrywek najwyższego poziomu ligowego w ZSRR i w Rosji. Do końca XX wieku mecze Fakela cieszyły się dużym zainteresowaniem i klub regularnie notował wysokie frekwencje.

Na stadionie często odbywały się także różne imprezy, festiwale i pokazy, w tym uroczystości z okazji Dnia Zwycięstwa oraz Dnia Miasta.

18 sierpnia 2001 w przerwie meczu między Fakelem Woroneż i Spartakiem Moskwa odbywał się pokaz motocyklowy. Jeden z motocyklistów, po najechaniu na nierówność na bieżni, stracił panowanie nad pojazdem i wjechał w grupę ludzi, w wyniku czego zginęła jedna osoba.

17 listopada 2010 na stadionie jedyny raz wystąpiła reprezentacja Rosji, rozgrywając towarzyskie spotkanie przeciwko Belgii. Mecz 2:0 wygrali Belgowie, a obie bramki w tym spotkaniu zdobył Romelu Lukaku, dla którego były to pierwsze gole w reprezentacji.

5 lipca 1963 nieoficjalny mecz rozegrała tu także reprezentacja Związku Radzieckiego, pokonując norweski klub Fredrikstad FK 1:0.

Jak doszło do likwidacji Centralnego Stadionu Profsojuzów?

Starzejący się stadion od dłuższego czasu wymagał kompleksowej modernizacji. Kiedy w 2022 Fakel awansował do Premier Ligi, władze obwodu wydzierżawiły obiekt, a w kolejnym roku wykupiły go od obwodowej rady związków zawodowych za kwotę 200 mln rubli, celem przeprowadzenia gruntownej renowacji.

Ostatecznie zamiast modernizacji zdecydowano się na rozbiórkę Centralnego Stadionu Profsojuzów i budowę w tym samym miejscu zupełnie nowej, typowo piłkarskiej areny. Projekt nowoczesnego stadionu na 25 tys. widzów stworzył Instytut Projektowy Arena.

Zanim rozpoczęto przebudowę starego obiektu, w latach 2021–2024 w południowo-zachodniej części miasta powstał nowy stadion Fakel. Obiekt mieści 10 tys. widzów i spełnia wszelkie ligowe standardy, zapewniając klubowi tymczasowe zaplecze do czasu powstania nowego Stadionu Centralnego.

Rozbiórka starego stadionu rozpoczęła się 1 grudnia 2025, choć prace przygotowawcze prowadzone były już od listopada. Demontaż ma potrwać do wiosny 2026, po czym rozpocznie się budowa nowej areny, planowanej do ukończenia pod koniec 2029.