Kazhymukan Munaitpasuly Stadium – opis stadionu historycznego

Jak w skrócie przedstawia się stary stadion im. Każymukana Mungajtpasuly w Astanie?

Pierwszy stadion w Astanie powstał w latach 30. XX wieku na terenie dawnej akmolińskiej fortecy. Skromny obiekt z czasem powiększano, a na początku lat 60. przeszedł kompleksową przebudowę, otrzymując dwie murowane trybuny wzdłuż boiska. W 1998 doszła jeszcze trzecia – na południowym łuku.

Przez długie lata był to najważniejszy stadion w mieście – aż do 2009, kiedy otwarto nowoczesną Astana Arenę. Na obiekcie odbyły się m.in. uroczystości związane z przenosinami stolicy z Ałmatów do Astany, a także dwa finały Pucharu Kazachstanu.

W 1964 gospodarzem został klub piłkarski Dinamo, który, występując później pod różnymi nazwami, trzykrotnie zdobywał mistrzostwo Kazachstanu. Sam stadion również wielokrotnie zmieniał swoją nazwę, zanim w 1986 otrzymał imię legendarnego zapaśnika Każymukana Mungajtpasuly.

W 2020 podupadający obiekt zamknięto w związku z planowaną modernizacją. Do remontu jednak nie doszło, a zamiast tego na przełomie 2024 i 2025 dokonano całkowitej rozbiórki. W jego miejscu powstał nowy, znacznie mniejszy, ale w pełni zadaszony stadion, oddany do użytku w czerwcu 2026.

Jakie były początki stadionu im. Każymukana Mungajtpasuly w Astanie?

W 1931 członkowie Komsomołu wspólnie z żołnierzami 14. Pułku Kawalerii rozpoczęli uprzątanie ruin XIX-wiecznej fortecy (Akmolińskie umocnienie) oraz dawnego placu apelowego. W ten sposób stworzono miejsce pod nowy obiekt sportowy – w 1936 powstały pierwsze drewniane trybuny, na których mogło zmieścić się 500 widzów.

W 1938 stadion przejęło nowo powstałe stowarzyszenie sportowe „Strieła”, które wkrótce zmieniło nazwę na „Lokomotiw” i zrzeszało pracowników kolei. Pod opieką Lokomotiwu powstało ogrodzenie stadionu, bieżnia lekkoatletyczna i wzniesiono nową trybunę z 2 tys. miejsc.

W latach 1951–1962 obiekt znajdował się pod zarządem różnych związków sportowych, co wiązało się z częstymi zmianami nazwy – kolejno były to: „Iskra”, „Burewiestnik”, „Enbek” i „Torpedo”. W okresie zimowym płytę boiska zamieniano na lodowisko służące do gry w bandy.

Który klub był najściślej związany ze stadionem im. Każymukana Mungajtpasuly w Astanie?

Na początku lat 60. na stadionie powstały murowane trybuny. Po ich wybudowaniu, w 1964 gospodarzem obiektu został nowy klub Dinamo, który zadebiutował w rozgrywkach Klasy B, strefy 5 Mistrzostw ZSRR. Obiekt w tamtym czasie posiadał charakterystyczną bramę wejściową w postaci wysokich kolumn zwieńczonych łukami.

W 1975 stadion i klub przeszły pod zarząd państwowego przedsiębiorstwa energetycznego „Celinenergo”. Klub zmienił wówczas nazwę na „Celinnik”, a stadion na „Energia”. Od lat 90. nazwa klubu często ulegała zmianie, a ostatnią przed jego rozwiązaniem w 2014 była „Astana-1964 FK”.

Po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości w 1991, klub aż do sezonu 2008 nieprzerwanie występował w Premier Lidze. W tym okresie zespół zdobył trzy mistrzostwa kraju (2000, 2001, 2006) i wygrał trzy Puchary Kazachstanu (2001, 2002, 2005), a także notował epizody w rozgrywkach europejskich.

Kiedy stadion w Astanie nazwano imieniem Każymukana Mungajtpasuly?

W 1986 podjęto decyzję o nadaniu stadionowi imienia legendarnego kazachskiego zapaśnika, Każymukana Mungajtpasuly – nazwy tej nie zmieniano już do końca istnienia obiektu. Co ciekawe, imieniem tego zapaśnika nazwany został również stadion w Szymkencie.

Jakie były losy stadionu im. Każymukana Mungajtpasuly po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości?

Od lat 60. stadion posiadał dwie trybuny położone wzdłuż boiska – w 1998 dobudowano także trzecią, za południowym łukiem, wraz z którą wzniesiono również elektroniczną tablicę wyników.

Nowa trybuna była gotowa na oficjalne obchody związane z przenosinami stolicy Kazachstanu z Ałmatów do Astany, które odbyły się 10 czerwca 1998 (formalnie stolicę przeniesiono już w grudniu 1997).

Na przełomie XX i XXI wieku na stadionie zorganizowano dwa mecze finałowe o Puchar Kazachstanu:

• 6 lipca 2000: Kajrat Ałmaty – Access-Golden Grane Petropawł 5:0
• 17 czerwca 2001: Żengys Astana – Irtysz Pawłodar 1:1, k. 5:4

Przez długie lata obiekt posiadał status głównego stadionu w Astanie – rolę tę przejęła dopiero nowa Astana Arena, oddana do użytku w 2009. Na stadionie, poza zawodami sportowymi, odbywały się też różne wydarzenia kulturalne, m.in. obchody Dnia Stolicy.

Z trzema trybunami obiekt mógł pomieścić ponad 12 tys. widzów. Jedynie trybuna wschodnia posiadała zadaszenie. Za południowym łukiem mieściła się elektroniczna tablica wyników, a w narożnikach stały cztery maszty oświetleniowe.

Kiedy rozebrano stary stadion im. Każymukana Mungajtpasuly w Astanie i co powstało w jego miejsce?

W 2020, w związku z pogarszającym się stanem technicznym, stadion został zamknięty z myślą o przeprowadzeniu modernizacji. Na remont miasto przeznaczyło ok. miliarda tenge, jednak prace ostatecznie nie ruszyły. Zamiast tego, w 2022 podjęto decyzję o dokonaniu całkowitej rozbiórki.

Na początku 2024 ujawniono plany dotyczące przyszłości: w miejsce dotychczasowego stadionu miał powstać mniejszy, ale w pełni zadaszony, typowo piłkarski obiekt.

Rozbiórkę opuszczonego stadionu przeprowadzono na przełomie 2024 i 2025, po czym rozpoczęto budowę nowej areny, oddanej do użytku w czerwcu 2026. Nowy stadion może pomieścić ok. 3,6 tys. widzów (w porównaniu do ponad 12 tys. miejsc na starym obiekcie) i kontynuuje tradycję poprzednika, nosząc imię Każymukana Mungajtpasuly.