Stade Armand-Cesari – opis stadionu

Jak w skrócie przedstawia się Stade Armand-Cesari?

Stadion Bastii znajduje się na południowym przedmieściu Furiani, gdzie w latach 30. znaleziono dogodną działkę tuż obok stacji kolejowej. Początkowo był to bardzo skromny obiekt, który stopniowo, w miarę możliwości rozbudowywano.

Klub z czasem urósł w siłę, w 1968 zadebiutował w Division 1, a w 1978 sensacyjnie dotarł do finału Pucharu UEFA. Pierwsze spotkanie finałowe (wtedy grano dwumecze) z PSV Eindhoven odbyło się w Furiani, co – mimo fatalnej pogody – było dużym wydarzeniem.

Historię stadionu naznaczyła tragedia z 5 maja 1992. Wówczas miał się odbyć mecz półfinału Pucharu Francji z Olympique de Marseille. Spotkanie cieszyło się ogromnym zainteresowaniem, w związku z czym naprędce wybudowano wielką, tymczasową trybunę.

Stworzona w pośpiechu, prowizoryczna konstrukcja po wypełnieniu się kibicami – jeszcze przed pierwszym gwizdkiem – runęła w dół, powodując 18 ofiar śmiertelnych i ponad 2300 rannych. Katastrofa uchodzi za jedną z największych w dziejach francuskiego sportu.

Po tragedii stadion przejęło miasto, a obiekt w ciągu dwóch dekad, trybuna po trybunie, kompletnie przebudowano. Transformację dopełniła modernizacja z lat 2024–2025, dzięki czemu obiekt posiada dziś nowoczesną formę i status największego stadionu na Korsyce.

Jak powstał Stade Armand-Cesari?

Klub piłkarski SC Bastia został założony w 1905. Drużyna początkowo rozgrywała mecze na boiskach zorganizowanych na miejskich placach – najpierw na Place Saint-Nicolas, a następnie na Place d'Armes. Wraz ze wzrostem popularności, zaczęto jednak myśleć o budowie pierwszego stadionu dla klubu.

Nowy stadion miał powstać na południowym przedmieściu Furiani, ok. 6 km od centrum Bastii. O wyborze tej lokalizacji zadecydowały niska cena działki (przy jednoczesnym braku dogodnych terenów w centrum miasta), sąsiedztwo stacji kolejowej oraz jakość gruntu, odpowiednia do założenia murawy.

Budowa rozpoczęła się na początku lat 30. XX wieku, a inauguracja miała miejsce 16 października 1932. Nowy obiekt początkowo prezentował się bardzo skromnie i posiadał tylko jedną trybuną po stronie południowej.

Jak toczyły się losy Stade Armand-Cesari?

Przez lata stadion stopniowo rozbudowywano, choć część interwencji miała charakter prowizoryczny, co przekładało się na niski standard obiektu. W 1968 SC Bastia po raz pierwszy w historii awansowała na najwyższy poziom ligowy, a stadion otrzymał wówczas sztuczne oświetlenie.

Kiedy na Stade Armand-Cesari rozegrano mecz finałowy Pucharu UEFA?

W sezonie 1977/78 Bastia dotarła do finału Pucharu UEFA, gdzie zmierzyła się z PSV Eindhoven. Finały tych rozgrywek odbywały się wówczas w formie dwumeczów, a pierwsze spotkanie miało miejsce 26 kwietnia 1978 na Stade Armand Cesari.

Spotkanie zapamiętano z niesprzyjających warunków – przez ulewny deszcz murawa była bardzo grząska, utrudniając piłkarzom grę, co wpłynęło na ostateczny rezultat (bezbramkowy remis).

Mimo złej pogody, na mecz przyszło ok. 15 tys. widzów, co było wówczas rekordem frekwencji na stadionie Bastii. W rewanżu w Eindhoven 3:0 wygrali Holendrzy i to oni sięgnęli po trofeum.

Dotarcie do finału Pucharu UEFA było jednym z największych wydarzeń w historii klubu. O pierwszym meczu finałowym z PSV powstał nawet krótki film dokumentalny Forza Bastia 78. Innym dużym sukcesem Bastii było zdobycie Pucharu Francji w sezonie 1980/81.

Do jakiej tragedii doszło na Stade Armand-Cesari?

W sezonie 1991/92 drugoligowa wówczas Bastia bardzo dobrze radziła sobie w Pucharze Francji. W półfinale przeciwnikiem była najsilniejsza wtedy drużyna w kraju, Olympique de Marseille. Mecz miał się odbyć 5 maja 1992 na Stade Armand-Cesari.

Z uwagi na ogromne zainteresowanie, działacze postanowili wybudować po północnej stronie wielką, tymczasową trybunę na blisko 10 tys. widzów. Konstrukcja miała powstać zaledwie w tydzień. Trybunę udało się postawić, choć ostatnie elementy montowano jeszcze w dniu meczu.

Szkielet trybuny tworzyło metalowe rusztowanie, które jednak wykonano niestarannie, w pośpiechu, bez odpowiednich wyliczeń i z brakującymi elementami. W efekcie, kiedy trybuna wypełniła się kibicami, cała konstrukcja zaczęła się chwiać, a jeszcze przed rozpoczęciem spotkania jej tylna część runęła w dół.

Skutkiem katastrofy było 18 ofiar śmiertelnych oraz 2357 osób rannych. W chwili, gdy runęła trybuna, z meczu prowadzono już transmisję na żywo we francuskiej telewizji.

Dramatyczny moment przeszedł do historii jako jedna z największych tragedii w dziejach francuskiego sportu. W konsekwencji zdarzeń w Furiani, w 2021 we Francji zatwierdzono ustawę, zgodnie z którą na znak szacunku dla ofiar, w dzień 5 maja nie można rozgrywać żadnych meczów w ramach krajowych, profesjonalnych rozgrywek piłkarskich.

Więcej o tragedii na stadionie Bastii można przeczytać w osobnym artykule

Jak przebudowano Stade Armand-Cesari po wielkiej tragedii?

Po tragedii w 1992 stadion przejęły lokalne władze, które rozpoczęły jego kompletną przebudowę. W 1995 powstała nowa trybuna wschodnia. Dwa lata później otwarto nową trybunę główną po północnej stronie – tam, gdzie w 1992 zawaliła się tymczasowa konstrukcja. W 2001 gotowa była także nowa trybuna za zachodnią bramką.

Przebudowę ostatniej, południowej trybuny „ułatwił” pożar w nocy z 6 na 7 listopada 2009, który strawił starą konstrukcję. Nową trybunę południową otwarto w 2011. Rok później zmodernizowano również trybunę północną i wyposażono ją w podobny, membranowy dach, jak na trybunie południowej.

W ten sposób w ciągu dwóch dekad od głośnej katastrofy, obiekt został kompletnie przebudowany, zyskując nowoczesny wygląd i status największego stadionu na Korsyce.

Kiedy miała miejsce ostatnia duża modernizacja Stade Armand-Cesari?

W latach 2024–2025 przeprowadzono kolejną modernizację. Tym razem obiekt otrzymał „brakujący” dach nad trybunami za bramkami, dzięki czemu budowla tworzy teraz bardziej zwartą, zamkniętą bryłę. Zlikwidowano też maszty oświetleniowe, lokując reflektory pod zadaszeniem.

Na zewnątrz dodano elewację, która poza walorami dekoracyjnymi ma za zadanie powstrzymywać silne podmuchy wiatru. Projekt obejmował również przebudowę trybuny za wschodnią bramką (ultras), tak aby uzyskała podobną formę, co trybuna zachodnia.

Pierwszy mecz po zakończeniu prac, z nową trybuną wschodnią, rozegrano 5 grudnia 2025. W trakcie spotkania celebrowano również 120. rocznicę powstania klubu. Atmosferę święta zepsuł jednak incydent – w drugiej połowie z nowej trybuny poleciała raca, która trafiła jednego z piłkarzy drużyny gości, Red Star. Mecz przerwano, wynik zweryfikowano na walkower, a na klub nałożone zostały kary.

Jak prezentuje się Stade Armand-Cesari?

Obiekt ma typowo piłkarski układ, z dominującymi, dwupoziomowymi trybunami wzdłuż boiska. Ciekawa jest konstrukcja głównej (północnej) trybuny, której górna kondygnacja poprzecinana jest kilkoma wcięciami, co tworzy swego rodzaju efekt „zębów” bądź „korony”.

Budowlę wizualnie spaja charakterystyczny dach z białej membrany, który za bramkami przyjmuje formę obniżających się łuków. Membranę częściowo rozciągnięto również na zewnętrzny szkielet, tworząc w ten sposób elewację, której zadaniem, poza funkcją dekoracyjną, jest powstrzymywanie silnych podmuchów wiatru.

Pojemność trybun wynosi 16,2 tys. miejsc, co czyni obiekt największym stadionem na Korsyce. Stadion wyposażony jest w oświetlenie (w tym dynamiczne oświetlenie eventowe), telebimy, loże VIP oraz inne udogodnienia.

Jaką reputację posiada Stade Armand-Cesari?

Stadion znany jest z gorącej, a nawet niebezpiecznej atmosfery. Do lat 80. XX wieku znane były przypadki wnoszenia broni przez kibiców na trybuny. Klub oraz kibice byli wielokrotnie karani za różnego rodzaju incydenty, np. czasowym zamknięciem trybun czy koniecznością rozgrywania meczów na innym obiekcie.

Obiekt przez lata pełnił rolę nie tylko areny sportowej, ale również był centralnym punktem życia sportowego i społecznego regionu – w Bastii, liczącej niespełna 50 tys. mieszkańców, spotkania przyciągające kilka-kilkanaście tys. widzów angażują znaczną część lokalnej społeczności.

Kibice Bastii („Turchini” – niebiescy) znani są z manifestowania lokalnego patriotyzmu i korsykańskiej tożsamości, niekiedy nawet poprzez symbole czy gesty kojarzone z ruchami separatystycznymi.

Jaką nazwę posiada stadion Bastii?

Stadion początkowo nosił nazwę Stade du Docteur Luciani, na cześć byłego prezesa i współzałożyciela klubu. W 1937 patrona zmieniono jednak na Armanda Cesari, byłego kapitana Bastii, który zmarł rok wcześniej w wyniku gwałtownej choroby, w wieku 32 lat.

Nazwa w języku korsykańskim to Stadiu Armand Cesari. Stadion powszechnie znany jest też po prostu jako Stade de Furiani.

W 2005, na stulecie klubu, nazwy nadano również poszczególnym trybunom na Stade Armand-Cesari, honorując w ten sposób zasłużone postacie dla Bastii:

• północna (główna): Tribune Claude Papi – na cześć byłego zawodnika Bastii, związanego przez całą karierę z tym klubem i uznawanego za najlepszego piłkarza w historii zespołu, który m.in. poprowadził drużynę do finału Pucharu UEFA w 1978
• wschodnia (ultras): Tribune Jojo Petrignani – na cześć jednego z najbardziej znanych i oddanych kibiców klubu
• południowa: Tribune Victor Lorenzi – na cześć długoletniego prezydenta klubu, który pełnił tą funkcję w latach 1933–1973
• zachodnia: Tribune Pierre Cahuzac – na cześć trenera Bastii w latach 1971–1979, kiedy klub osiągał jedne z najlepszych wyników sportowych w swojej historii

Gdzie znajduje się Stade Armand-Cesari?

Stadion położony jest na południowym przedmieściu Furiani, ok. 6 km od centrum Bastii. Tuż obok stadionu znajduje się stacja kolejowa Furiani oraz przebiega główna droga (RT11).