Bosuilstadion – opis stadionu

Jak w skrócie przedstawia się Bosuilstadion?

Bosuilstadion nieodłącznie związany jest z Royal Antwerp FC – drużyną uznawaną za najstarszy klub piłkarski w Belgii, mogącą dumnie legitymizować się numerem matricule 1. Klub wybudował swój nowy stadion kilka lat po I wojnie światowej i jest jego gospodarzem po dziś dzień.

Obiekt początkowo posiadał owalną formę, a po powiększeniu trybun w 1936 i 1956 zyskał prawdziwie monumentalny charakter, z pojemnością sięgającą 60 tys. miejsc.

Do lat 70. XX wieku Antwerpia była była głównym miejscem rozgrywania meczów reprezentacji Belgii z Holandią – na Bosuilstadion odbyło się aż 35 takich spotkań. Intensywna atmosfera pojedynków „Czerwonych Diabłów” z „Oranje” przyniosła stadionowi przydomek „piekła Deurne”.

Stadion miał także okazję gościć półfinał Mistrzostw Europy 1972, w którym Belgowie ulegli drużynie RFN 1:2, po dwóch golach Gerda Müllera. W 1964 odbył się tu również powtórzony finał Pucharu Zdobywców Pucharów.

Monumentalne trybuny na łukach wyburzono w latach 90., zastępując je niezbyt estetycznymi, funkcjonalnymi konstrukcjami. Między 2017 a 2025 na stadionie powstały trzy nowe trybuny, zupełnie zmieniając jego oblicze.

Obecnie połowa trybun (zachodnia i południowa) to konstrukcje spełniające wysokie standardy i wyróżniające się na zewnątrz szklanymi fasadami. Dwie pozostałe trybuny mają prostszy, bardziej użytkowy charakter – w przyszłości mogą zostać zastąpione nowymi, co pozwoliłoby na całkowite przekształcenie obiektu w nowoczesną, typowo piłkarską arenę.

Jak powstał Bosuilstadion?

Jak doszło do budowy Bosuilstadion?

Od 1908 Royal Antwerp FC rozgrywał spotkania na swoim nowym obiekcie przy Broodstraat, w południowej dzielnicy Kiel. Po zakończeniu I wojny światowej stadion ten stał się jednak zbyt mały jak na potrzeby klubu i zaczęto rozważać budowę nowego obiektu.

Z uwagi na dużo atrakcyjniejsze ceny gruntu, zdecydowano się wykupić teren pod nowy stadion na północno-wschodnich przedmieściach, w Deurne (wówczas była to samodzielna gmina, od 1 stycznia 1983 stanowi część Antwerpii), w okolicy znanej jako De Brem.

Pod budowę stadionu pozyskano rozległą działkę o powierzchni 8 ha, co pozwoliło na urządzenie wokół obiektu dodatkowych boisk treningowych.

Skąd wzięła się nazwa Bosuilstadion?

Teren, który wykupiono pod budowę stadionu znajdował się w pobliżu posiadłości zwanej Lusthof Boschuil – to właśnie od niej zaczęto używać nazwy Boschuil (Bosuil) w odniesieniu do stadionu. „Bosuil” w języku niderlandzkim oznacza leśną sowę – puszczyka.

Kiedy wybudowano Bosuilstadion?

Budowa stadionu rozpoczęła się 1 października 1922, a otwarcia nowej areny dokonano 1 listopada 1923. Na inaugurację, przy pełnych trybunach, w meczu towarzyskim zmierzyły się reprezentacje Belgii i Anglii (2:2).

Jak początkowo prezentował się Bosuilstadion?

Nowy stadion oprócz boiska piłkarskiego wyposażono również w bieżnię lekkoatletyczną, którą otoczono owalnymi trybunami. Zadaszona trybuna główna po zachodniej stronie miała odmienny, bardziej reprezentacyjny charakter i powstała w formie długiego na 130 m budynku, mieszczącego także zaplecze socjalne.

Trybuny z pozostałych stron utworzono w oparciu o ziemne nasypy. Wschodnią część trybun zwieńczono kolumnadą ciągnącą się wzdłuż korony nasypu, a w centralnej części powstał skromny budynek w stylu klasycystycznym. Pod wałami ziemnymi wykonano również trzy tunele o charakterystycznym, łukowym sklepieniu.

Trybuna główna mogła pomieścić 7 tys. widzów, a pojemność całego stadionu początkowo wynosiła 38 tys. miejsc.

W otoczeniu stadionu powstały m.in. dwa boiska treningowe, korty tenisowe oraz parkingi. Założenie urozmaicał podłużny staw o wymiarach 100 × 12 m, wykopany przed trybuną główną, a cały teren otoczono wysokim murem.

W momencie powstania obiektu, teren wokół stadionu był w większości opustoszały, ale już 7 lat później w promieniu 2 km znajdowało się 2600 lokali mieszkaniowych.

Jaki pomnik dawniej znajdował się przy Bosuilstadion?

Wraz z inauguracją stadionu w 1923 odsłonięty został również pomnik upamiętniający 11 członków Royal Antwerp FC, którzy zginęli podczas I wojny światowej. Po 1945 dopisano także imiona 24 członków klubu, którzy polegli w trakcie II wojny światowej.

Pomnik znajdował się obok stawu, przed trybuną główną. Umieszczono na nim łacińską sentencję „Dulce et decorum est pro patria mori” („Jak słodko i zaszczytnie jest umrzeć za ojczyznę”).

Pomnik został usunięty w 1980 ze względu na zły stan, a także by zrobić miejsce pod rozbudowę zaplecza trybuny głównej na stulecie klubu.

Jak zmieniał się Bosuilstadion?

Jakie prace wykonano na Bosuilstadion przed II wojną światową?

Pierwszą widoczną zmianę na Bosuilstadion wprowadzono już w 1930, kiedy nad wschodnią trybuną wzniesiono zadaszenie.

W 1936 miała miejsce pierwsza duża rozbudowa. Wokół wałów ziemnych dobudowano wówczas dodatkowe konstrukcje, znacząco powiększając trybuny na północy, wschodzie i południu. Pojemność obiektu wzrosła wtedy do 50,7 tys. miejsc.

Kiedy Bosuilstadion osiągnął pojemność 60 tys. miejsc?

Kolejna rozbudowa miała miejsce w 1956, kiedy jeszcze bardziej podwyższono trybuny na łukach, a pojemność stadionu sięgnęła 60 tys. widzów. W 1961 dodano także maszty oświetleniowe.

Po osiągnięciu imponujących rozmiarów obiekt prezentował się bardzo okazale, a zaokrąglone trybuny na łukach mogły wręcz przywodzić na myśl rzymskie Koloseum. Choć dwukrotnie rozbudowane łuki dominowały nad niższą trybuną główną, całość zachowywała elegancką i harmonijną formę.

Kiedy Bosuilstadion stracił swoją monumentalną formę?

Od lat 80. XX wieku pojemność trybun, z uwagi na zły stan techniczny, była ograniczana. W 1991 zlikwidowany został południowy łuk, a w jego miejsce wybudowano funkcjonalną, dwupiętrową trybunę położoną tuż za linią końcową boiska, tzw. „Atrium Complex”, z dużą liczbą miejsc biznesowych. W 1998 rozebrano także drugi, północny łuk trybun.

Przed Euro 2000 istniały plany przebudowy stadionu, by mógł on się stać jedną z aren turnieju, ale do ich realizacji ostatecznie nie doszło. W latach 2000–2001 wybudowano jedynie nową, zadaszoną trybunę za północną bramką, z miejscami dla ok. 3 tys. widzów.

Jak przebiegały ostatnie modernizacje na Bosuilstadion?

Remont starej trybuny głównej (2014–2015)

W latach 2014–2015 przeprowadzono remont zachodniej trybuny głównej z 1923. Pojemność stadionu, z uwagi na ograniczenia i instalację plastikowych krzesełek, wynosiła wówczas 12 975 widzów.

Niedługo po remoncie głównej trybuny znów jednak pojawiły się zastrzeżenia i nie pozwolono na jej dalsze użytkowanie. W konsekwencji doprowadziło to do późniejszej rozbiórki i budowy zupełnie nowej trybuny głównej.

Budowa nowej trybuny głównej (2017)

Impulsem do budowy nowej trybuny głównej był awans Royal Antwerp FC do najwyższej klasy rozgrywkowej w 2017, który nastąpił po długim okresie gry na drugim poziomie ligowym, trwającym od 2004.

Po wywalczeniu awansu nowym właścicielem klubu został Paul Gheysens, który posiadał firmę budowlaną Ghelamco i wydatnie pomógł w powstaniu nowej trybuny głównej. Jej budowę przeprowadzono w błyskawicznym tempie – w okresie od czerwca do listopada 2017.

W miejscu starej konstrukcji z 1923 powstała wówczas nowoczesna trybuna mieszcząca 5362 widzów i wyposażona w szerokie zaplecze. Trybuna została w pełni zadaszona, a na zewnątrz otrzymała szklaną elewację, przywodzącą bardziej na myśl biurowiec, niż stadion piłkarski.

Budowa nowej trybuny południowej (2019–2021)

Po wybudowaniu nowej trybuny głównej postanowiono kontynuować przebudowę stadionu. W latach 2019–2021 powstała nowa, dwupiętrowa trybuna za południową bramką, która zastąpiła „Atrium Complex” i połączyła się z wybudowaną niedawno trybuną na zachodzie.

Budowa nowej trybuny wschodniej (2025)

W maju 2025 rozebrano trybunę wschodnią (Tribune 2), która od 2020 była wyłączona z użytku. Była to ostatnia ze „starych” trybun na stadionie – jej dolna część istniała od czasu otwarcia obiektu w 1923.

Po rozbiórce wschodniej trybuny w jej miejsce wybudowano nową, którą otwarto po kilku miesiącach prac, w grudniu 2025. Nowa trybuna posiada jednak tymczasowy charakter (ma służyć co najmniej 10 lat) i docelowo powinna zostać zastąpiona permanentną konstrukcją, nawiązującą do nowych trybun na zachodzie i południu.

Jakie są plany dotyczące przyszłości Bosuilstadion?

Docelowo cały stadion miałby zostać przebudowany w stylu, w jakim powstały już nowe trybuny po stronie zachodniej i południowej. W ten sposób powstałaby zamknięta bryła o nowoczesnym, typowo piłkarskim charakterze.

Projekt przebudowy Bosuilstadion oraz relację z dotychczas przeprowadzonych prac budowlanych można zobaczyć na osobnych podstronach

Jakie wydarzenia odbywają się na Bosuilstadion?

Kto jest gospodarzem Bosuilstadion?

Na stadionie od samego początku występują piłkarze klubu Royal Antwerp FC. Klub został założony w 1880, a jego sekcja piłkarska działa od 1887. Royal Antwerp FC uważany jest za najstarszy funkcjonujący do dziś klub piłkarski w Belgii i posiada prestiżowy numer matricule 1. Zespół zalicza się do najbardziej popularnych w kraju.

Drużyna ma w dorobku pięć tytułów mistrza Belgii (1929, 1931, 1944, 1957 i 2023), a w 1993 dotarła do finału Pucharu Zdobywców Pucharów. Jednym ze szczególnie udanych był rok 2023, kiedy poza mistrzostwem klub zdobył także Puchar i Superpuchar Belgii oraz zakwalifikował się do fazy grupowej Ligi Mistrzów.

Do szczególnych spotkań Royal Antwerp FC należą mecze z zespołem Beerschot z południowej części Antwerpii (występującym na Stadionie Olimpijskim), uznawane za jedne z najbardziej zaciętych derbów w Belgii.

Czy na Bosuilstadion odbyły się Mistrzostwa Europy 1972?

W 1972 turniej finałowy piłkarskich mistrzostw Europy rozegrany został w Belgii. Była to czwarta edycja mistrzostw i przedostatnia, w której do głównych zawodów kwalifikowały się zaledwie cztery drużyny.

Turniej odbywał się w formacie „final four”, z dwoma półfinałami, meczem o 3. miejsce oraz wielkim finałem. Każdy z czterech meczów rozegrano na innym obiekcie, a jedną z aren mistrzostw był Bosuilstadion, na którym odbył się jeden z półfinałów – z udziałem gospodarzy.

Półfinał na Bosuilstadion rozegrano 14 czerwca 1972. Belgowie, przy asyście ponad 55 tys. kibiców, ulegli w nim reprezentacji RFN 1:2. Dwa gole dla niemieckiej drużyny zdobył znany napastnik Gerd Müller.

Zachodni Niemcy sięgnęli później po złoto, pokonując w finale na Heysel Związek Radziecki 3:0. Belgowie w „meczu pocieszenia” wygrali w Liège z Węgrami 2:1 i zdobyli trzecie miejsce.

Czy na Bosuilstadion rozegrano finał Pucharu Zdobywców Pucharów?

Finał Pucharu Zdobywców Pucharów w sezonie 1963/64 wyznaczony był do rozegrania na stadionie Heysel w Brukseli. Spotkanie odbyło się 13 maja 1964, jednak ponieważ po dogrywce między Sportingiem CP i MTK Budapeszt nadal był remis (3:3), do rozstrzygnięcia – zgodnie z ówczesnymi zasadami – konieczne było rozegranie kolejnego meczu.

Powtórzony finał odbył się dwa dni później w Antwerpii, na Bosuilstadion, a po trofeum sięgnęli piłkarze Sportingu CP, którzy tym razem wygrali 1:0.

Jak często na Bosuilstadion gościła reprezentacja Belgii?

Reprezentacja Belgii rozegrała na Bosuilstadion pierwszy mecz już podczas inauguracji stadionu 1 listopada 1923 (2:2 z Anglią). Kadra narodowa występowała na Bosuilstadion dosyć często aż do lat 70. XX wieku, a ostatni mecz rozegrała na nim 12 października 1988 przeciwko Brazylii (1:2).

Większość meczów na Bosuilstadion miała charakter towarzyski, ale były teź spotkania w ramach eliminacji do mistrzostw świata, a także półfinał Mistrzostw Europy 1972, kiedy gospodarzem turnieju byli Belgowie.

Łącznie „Czerwone Diabły” wystąpiły na tym obiekcie 40 razy – więcej meczów reprezentacji Belgii odbyło się tylko na Stade Roi Baudouin (dawniej Heysel). Co ciekawe, zdecydowana większość spotkań „Czerwonych Diabłów” na Bosuilstadion (35 z 40) została rozegrana przeciwko reprezentacji północnych sąsiadów – Holandii.

Położona blisko północnych granic kraju Antwerpia była przez długie lata niemal tradycyjnym miejscem, gdzie Belgowie podejmowali Holendrów, a spotkania z „Oranje” znane były z niezwykłej atmosfery, dzięki której Bosuilstadion zyskał przydomek „piekła Deurne” („De Hel van Deurne-Noord”).

Jak prezentuje się Bosuilstadion?

Obecny kształt obiektu jest efektem przemian trwających od końca XX wieku. Trybuna za północną bramką pochodzi z lat 2000–2001, a trybuny z pozostałych stron powstały między 2017 a 2025. Stadion całkowicie zatracił dawną, monumentalną, owalną formę – ostatnią „starą” trybunę po stronie wschodniej rozebrano w 2025.

Mniej-więcej połowę widowni (trybuna zachodnia i południowa) stanowią konstrukcje wzniesione zgodnie ze współczesnymi standardami, w pełni zadaszone i wyposażone w rozbudowane zaplecze. Ich przeszklone elewacje zewnętrzne mogą przywodzić na myśl raczej budynki biurowe niż stadion piłkarski.

Trybuny północna i wschodnia mają bardziej funkcjonalny charakter i również są w całości zadaszone. Wschodnia, oddana do użytku w 2025, jest najnowszą częścią stadionu, jednak od początku przewidziano ją jako tymczasową – docelowo ma zostać zastąpiona nową strukturą o wyższym standardzie.

Po otwarciu nowej trybuny wschodniej pod koniec 2025 pojemność stadionu została zwiększona do 21 tys. widzów. Trybuny na Bosuilstadion oznaczone są numerami – główna (zachodnia) to Tribune 1, naprzeciwległa, wschodnia – Tribune 2, a za bramkami znajdują się Tribune 3 (północ) i Tribune 4 (południe).

Stadion otoczony jest boiskami treningowymi. Po stronie zachodniej, przed trybuną główna znajduje się plac z podłużnym stawem. Obiekt położony jest we wschodniej dzielnicy Deurne (do końca 1982 samodzielna gmina), ok. 5 km od centrum Antwerpii.