Nowy stadion olimpijski w Brisbane miał stać się wizytówką igrzysk w Australii, lecz zamiast entuzjazmu wywołał falę sprzeciwu. Spór o lokalizację, skalę ingerencji i przyszłość Victoria Park stawia projekt Brisbane 2032 pod znakiem zapytania.

Stadion olimpijski Brisbane 2032 jako nowa ikona miasta

Planowany stadion w Brisbane ma pełnić kluczową rolę podczas igrzysk w 2032 roku. Obiekt będzie areną zmagań lekkoatletycznych oraz miejscem ceremonii otwarcia i zamknięcia igrzysk olimpijskich i paraolimpijskich. Według zapowiedzi władz stadion ma pomieścić około 63 000 widzów, z możliwością dalszej rozbudowy po zakończeniu igrzysk, jeśli pozwolą na to warunki budżetowe.

Architektoniczna koncepcja zwycięskiego projektu, przygotowanego przez konsorcjum COX Architecture, Hassell oraz japońskie Azusa Sekkei, opiera się na idei otwartości i integracji z otaczającym krajobrazem. Centralnym elementem projektu jest otaczająca stadion platforma piesza, inspirowana werandami tradycyjnych domów typu Queenslander, znanych z półotwartej formy i naturalnej wentylacji. Nowy stadion ma powstać na terenie Victoria Park, rozległego obszaru o powierzchni około 158 akrów, położonego na północ od centrum Brisbane. Park, który przez większą część XX wieku funkcjonował jako pole golfowe, został przekształcony w ogólnodostępny teren zielony dopiero w 2021 roku.

Protesty społeczne i sprzeciw wobec budowy olimpijskiej areny

Władze Queensland podkreślają, że stadion zajmie jedynie 12–13% powierzchni parku, a pozostała część ma zostać zachowana i lepiej skomunikowana z miastem. Krytycy projektu przedstawiają jednak odmienne wyliczenia. Niezależne raporty sugerują, że realny wpływ inwestycji – uwzględniając zaplecze techniczne, infrastrukturę i drogi dojazdowe – może objąć nawet znaczną część parku, w tym wycinkę ponad 1 200 drzew.

Projekt stadionu w Victoria Park wywołał silny sprzeciw lokalnych społeczników, ekologów oraz organizacji walczących o ochronę dziedzictwa kulturowego. Grupa Save Victoria Park określiła zaprezentowane wizualizacje jako zielony marketing oderwany od rzeczywistości, wskazując na ryzyko nieodwracalnej utraty cennej przestrzeni publicznej.

© COX Architecture, Hassell | Stadion ma pomieścić około 63 000 widzów, z możliwością dalszej rozbudowy po zakończeniu igrzysk.

Szczególne znaczenie ma również aspekt kulturowy. Victoria Park, znany rdzennym mieszkańcom jako Barrambin (wietrzne miejsce), był przez tysiące lat terenem spotkań i życia społeczności Aborygenów. Przedstawiciele organizacji Yagara Magandjin Aboriginal Corporation ostrzegają przed możliwym zniszczeniem miejsc o znaczeniu duchowym, archeologicznym i ekologicznym, w tym potencjalnych pochówków przodków.

Władze Queensland bronią budowy stadionu w Brisbane

Przedstawiciele władz stanowczo odpierają zarzuty przeciwników inwestycji. Przewodniczący Games Independent Infrastructure and Coordination Authority (GIICA), Stephen Conry, przekonuje, że projekt w rzeczywistości zwiększy dostępność parku i umożliwi korzystanie z niego setkom tysięcy mieszkańców i turystów.

Jeszcze ostrzejsze stanowisko zajął wicepremier Queensland Jarrod Bleijie, który otwarcie skrytykował protestujących, nazywając ich NIMBYs – osobami sprzeciwiającymi się wszelkim zmianom w swoim otoczeniu. Bleijie przypomniał również, że teren przez dekady nie pełnił funkcji parku publicznego, lecz był zamkniętym polem golfowym, a wcześniej nawet wysypiskiem.

Architektura inspirowana stylem Queenslander

Jednym z kluczowych założeń projektowych jest dostosowanie stadionu do subtropikalnego klimatu Brisbane. Architekci podkreślają znaczenie naturalnej wentylacji, cienia i swobodnego przepływu powietrza, co ma ograniczyć zużycie energii i poprawić komfort widzów. Projekt zakłada częściowo otwartą bryłę, liczne tarasy i przejścia piesze oraz wielopoziomowe wejścia, które mają rozładowywać ruch pieszy i zachęcać do korzystania z obiektu także poza dniami meczowymi. Planowane są również nowe mosty nad Inner City Bypass, które połączą stadion z innymi częściami miasta i będą funkcjonować jako ogólnodostępne ciągi komunikacyjne.

Po zakończeniu igrzysk olimpijskich stadion ma pełnić funkcję wielofunkcyjnej areny sportowo-rozrywkowej. Obiekt stanie się nowym domem dla drużyny Brisbane Lions (australijski futbol), a także zespołów krykietowych Brisbane Heat i Queensland Bulls. Dzięki zbliżonym wymiarom boisk do aren lekkoatletycznych adaptacja stadionu po igrzyskach ma być szybka i stosunkowo prosta. Władze podkreślają, że stadion nie stanie się tzw. białym słoniem, czyli kosztownym i rzadko wykorzystywanym obiektem. Ma on regularnie gościć wydarzenia sportowe, koncerty i imprezy masowe, a jego otwarta forma pozwoli na częściowe użytkowanie przestrzeni nawet bez organizacji dużych wydarzeń.

© COX Architecture, Hassell | Po tym, jak w 2021 Brisbane otrzymało prawa do organizacji Igrzysk Olimpijskich 2032, pojawił się problem stadionu, który miałby stanowić główną arenę tych zawodów.

Harmonogram budowy stadionu olimpijskiego Brisbane

Rozpoczęcie prac budowlanych planowane jest na 2026 rok, a zakończenie inwestycji przewidziano na 2031 rok, co ma zapewnić wystarczający czas na testy operacyjne przed igrzyskami. Wcześniej zamknięty zostanie kompleks golfowy w Victoria Park, co nastąpi najpóźniej w połowie 2026 roku.

Choć władze Queensland deklarują pełne zaufanie do harmonogramu i budżetu, przeciwnicy projektu zapowiadają dalsze działania prawne i protesty społeczne. Trwają również procedury związane z ewentualnym objęciem terenu szczególną ochroną prawną ze względu na jego znaczenie kulturowe.